Waarom Gouda moet stoppen met het verkleinde stembiljet

In dit artikel:

Gouda doet mee aan een pilot met kleinere stembiljetten. De gemeenteraad stemt komende woensdag over voortzetting daarvan. De auteur vindt dat de raad de pilot moet stoppen, omdat het nieuwe biljet volgens hem staatsrechtelijk twijfelachtig is en de band tussen kiezers en volksvertegenwoordigers verzwakt.

Op het verkleinde biljet kiest de kiezer eerst een partij en kan die vervolgens optioneel een kandidaatnummer invullen. Als alleen de partij wordt aangekruist, gaat de stem volgens de huidige afspraken naar de lijsttrekker. Volgens de auteur past dit niet vanzelfsprekend bij het Nederlandse uitgangspunt dat kiezers individuele kandidaten kiezen en dat volksvertegenwoordigers zonder last of ruggespraak moeten kunnen handelen. De nadruk op partijen zou bovendien hun macht versterken, terwijl zij niet constitutioneel zijn verankerd.

Ook vreest de auteur dat het biljet de politieke betrokkenheid vermindert. Kiezers zien niet langer direct de namen van kandidaten, maar moeten daarvoor een apart namenboek raadplegen. Daardoor kunnen zij minder makkelijk stemmen op een bekende uit hun buurt of vereniging en zouden vooral kandidaten lager op de lijst minder voorkeurstemmen krijgen. De mogelijke tijdwinst bij het tellen weegt volgens de auteur niet op tegen deze nadelen voor het staatsrecht, de kiezersbinding en de kansen van individuele kandidaten.